Nieuwe Hollandse Waterlinie

Fort bij Vechten is het op één na grootste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een waterlinie is een uniek en typisch Nederlands verdedigingssysteem, waarbij de verdediger gebruik maakt van aaneengesloten onder water gezette polders. Zo’n modderige waterbarrière tot kniehoogte was een geduchte hindernis voor de vijand. Het zware geschut zakte weg in sloten en greppels en het water was te ondiep om te bevaren.

De Hollandse Waterlinie is ontworpen door Maurits van Nassau. Hij wordt in 1589 legeraanvoerder van de jonge Nederlandse republiek en krijgt de opdracht te bedenken hoe ons land het best verdedigd kan worden. In 1672 houdt de Waterlinie met succes een Franse legermacht tegen. Na 1815 wordt ze aangepast en uitgebreid tot de Nieuwe Hollandse Waterlinie, zodat ook Utrecht wordt beschermd.

Stelling van Utrecht

De aanleg van de forten rondom Utrecht vond plaats tussen 1815 en 1826. De draagwijdte van het geschut nam halverwege de 19e eeuw snel toe en het bleek dat de forten (de Klop, de Gagel, Blauwkapel, Biltstraat, de Lunetten) te dicht bij Utrecht lagen. Vanaf 1867 werd daarom een tweede linie van forten bij Utrecht aangelegd. Het Fort bij Vechten is onderdeel van deze linie. De forten aan de oostkant van Utrecht staan ook bekend als ‘De Stelling van Utrecht’.

Fort bij Vechten is gebouwd tussen 1867 en 1870. De grote bomvrije kazerne werd in 1880 toegevoegd. Het fort is 17 hectare groot en na Rijnauwen het grootste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Mobilisatie van het fort was er in 1870, 1914-1918 en 1939-1940, maar bij oorlogshandelingen is dit fort echter nooit betrokken geweest.

Encyclopedie van de Waterlinie

Meer weten over de geschiedenis van Fort bij Vechten? Op de website Encyclopedie van de Waterlinie wordt allerlei informatie verzameld over de waterlinies en de forten.

De Hollandse Waterlinie: water als bondgenoot

Ver weg van de drukte, middenin het Hollandse waterlandschap, diep verscholen in de natuur duiken ze plots voor je op als je een polderweggetje inslaat: de forten van De Hollandse Waterlinie. Robuuste locaties in een lint tussen Edam en de Biesbosch, verbonden door wandel-, fiets- en vaarroutes die een gemeenschappelijk verleden hebben. Natuur, cultuur en geschiedenis, voor iedereen nabij. Met elkaar vertellen ze je een oer-Hollands verhaal over verdediging met water als bondgenoot. Een verhaal dat goed bewaard is gebleven en dat je steeds weer op een eigen manier kunt ontdekken en beleven.

Unesco Werelderfgoed

Al meer dan twee eeuwen is de Hollandse Waterlinie een voorbeeld van Nederlands vernuft op het gebied van watermanagement, militaire architectuur en landschapsplanning. Een ensemble van verdedigingswerken die met elkaar een lint van 200 kilometer vormen van ruim honderd forten en vijf vestingsteden. Verbonden door ruim duizend militaire en waterbouwkundige objecten: inundatiekanalen, sluizen, dijken en kaden, forten en andere militaire bouwwerken.

De Stelling van Amsterdam is al sinds 1996 door de Unesco erkend als uniek en van groot belang om te behouden. De Nieuwe Hollandse Waterlinie is het grootste Rijksmonument van Nederland en naar verwachting zal in 2019 de gehele Nederlandse Waterlinie bestempeld worden als Unesco Werelderfgoed. En terecht. Want nergens ter wereld vind je zo’n groot gebied waarin water ooit als bondgenoot fungeerde.